Letter 21: 46' : (4-5), fol. 65''*’, £, fol.

Pope Pelagius IUnknown|c. 559 AD|Pope Pelagius I|From Rome|AI-assisted
pelagianism

[...] insofar as you are able, that they be struck with persecution, so that at least by that fear they may desist from a wickedness of this kind.

Concerning [those] heretics, about whom you have thought that we ought to be consulted through [the aforementioned] Paulinus, a most distinguished man, your son, namely, whether, if any of them wish to return to the catholic faith, they are to be baptized or only to be reconciled: in this matter we wish your observance to keep to that practice which we know is observed around Sirmium and Singidunum and the other neighboring places, where there are many people of this heresy. For, since they assert that they are baptized in the name of Christ alone, and with a single immersion, whereas the evangelical precept, handed down by God himself, our Lord and Savior Jesus Christ, admonishes us to bestow holy baptism upon each person in the name of the Trinity, with a threefold immersion as well, the Lord saying to his disciples: "Go, baptize all the nations in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit" - if in truth these people from among the aforesaid heretics, who are said to dwell in places neighboring to your dilection, perhaps confess that they were baptized only in the name of the Lord, then, without the ambiguity of any doubt, when they come to the catholic faith you shall baptize them in the name of the holy Trinity. But if, before your dilection, it becomes clear by the open confession of those who wish to be converted that they were baptized in the name of the Trinity, you shall hasten to join them to the catholic faith by the grace of reconciliation alone bestowed upon them, so that, with such an arrangement preserved, nothing may appear to have been done otherwise than what the evangelical authority commands, by the spirit of any rashness whatsoever.

AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.

Latin / Greek Original

46'^: (4-5), fol. 65''*’, £, fol. 68-68'’, E, fol. 34^; F, fol. (2-5), Fj fol. 14'’-14'’^,
F, jol. 14^; G tol. 24', 28'’: (2; multi ...-5); H fol. 16,18: (2: multi...-5); 1 fol. 5S’: (1).

no] scripsi (ita in Coli. Brit, epp. Gelasii 45 et 64 [Ewcdd]): vvlterrano ex vlterrano /,
wulterano Theiner, om. B C E F G H 2 admonemus ut] om, B (et cet. qui §1 om.)
suam heresim I, suam haeresin Theiner 4 seueritate] om, B

Tit. Gaudentio Uolaterrano: Bst probabiliter episcopus ille, cuius
in titulo ep. iO memoria agitur. Cf. ibid., p. 31. Quoad Volaterranam sedem
et dioecesim, cf. F. Lanzoni, 0 . c., p. 559-564; P. Kehr, 0 . c., t. IV, p. 279-
287; M. Cavaluni-B. Josi, Volterra, in Enc. CattoL, t. XII, c. 1620-1622.

1. ad sectandam heresim suam: Veri similius reor, hic adludere pa¬
pam ad haeresim de qua in reliqua epistula loquitur. Forte autem tacite
illos etiam tangebat, qui contra damnationem Trium Capitulorum insurre¬
xerant, quos inter ipse Gaudentius alio tempore fuerat probabiliter adnu-
meratus. Cf. adnotationes in titulum ep. 10, p. 31.

per publicos ... iudices: Non confundendos cum indicibus specta-
bilibus. (Cf. Bnssein, Spectabiles, in Pauly-Wissowa, t. III^ c. 1567; B.
Stein, Histoire ..., p. 469). Hi communiter erant provinciarum guberna¬
tores, qui iudices ordinarii, aut brevius iudices vocabantur. Praefectis
subdebantur, et ad ordinem clarissimorum erant adseripti. Cf. SteinwEN-
TER, ludex, in Pauly-Wissowa, t. IX, c. 2471; G. HumbERT [Ch. B^Crivain]
Judex, judicium, in Daremberg-Saglio, t. III, 1. p. 641-642; P. WieeEMS,
Le droit publique romain ... jusqu*d Constantin le Grand, Bouvain, 1920’,
p. 604; 631-633; B. Stein, Histoire.,., p. 468-469; 471. Quoad eorum elec-

EPISTUI,A 2i,l-3

in quantum ualueris persecutione percelli, ut eo saltem metu ab
huiusmodi scelere conquiescant. De [quibus] hereticis ex quibus 2
per [memoratum] Paulinum, uirum clarissimum, filium tuum,
nos consulendos esse duxisti, ut si qui eorunl reuerti uolunt ad
catholicam fidem, utrum baptizandi sint an tantummodo reconci-
liandi, haec tuam uolumus obseruantiam custodite, qua^ circa
Sirmiae et Singiduno aliaque uicina loca, ubi istius heresis homines
multi sunt, nouimus custodiri: ut (quia in nomine solummodo 3
Christi, una etiam mersione se asserunt baptizari, euangelicum
uero praeceptum, 3 ipso Deo Domino et saluatore nostro lesu
15 Christo tradente, nos admonet in nomine Trinitatis, trina etiam

super i scrips. et partim eras, (an er ?) B 6 quibas] superscr. B 2 (?), om. C F

paulinum] ex paulium Fg filium tuum uir. clariss. C F, tuum filium ('filium superscr.)
uir. clariss. Cj 8 dixisti Cj qui eorum] B'. quidam ex eis C F 10 haec] hanc C
obseruantiam] fraternitatem Fronto quae] quam codd. 11 syrinie et singiduno B,
sirinie et singiduno C, siriniae et simgiduno F [sirime] F 3 , sirmiae et simgidunae
Fronto uicinaque B ubi] om. F 12 nouimus... ut] om. G H quia] qui G H 13 una]
uana B se mersione Cg C 3 euangelicum] ex euangelium Fi, euuangelicum B,
euangelium Fg 14 deo dno. et] B F (add. postea) Fgt dno. deo et G, deo et dno. H,
deo et dno. ac C, et dno. ac Cj 16 ammonet FGH ammonemur C, amonemus

tionem lustiniani tempore, cf. B. M. HarTmann, Untersuchungen ...,
p. 41-44. Causas minores solvebat defensor civitatis. Cf. Idem, ibid., p. 45-47:

A. DESJardins, Defensor civitatis, in Daremberg-Saglio, t. II, 1, p. 47-48;
SEECK, Defensor civitatis, in Pauly-Wissowa, t. IV, c. 2365-2371; H. BE-
CEERCQ, Defensor civitatis, DACB., t. IV, 1. c. 406-427; B. Stein, His¬
toire..., p. 439; 464; 467-468.

Paulinum uirum clarissimum: Aliunde ignotus. Viri clarissimi
titulum a tempore Constantini ferebant homines ingenui, qui in tertio
nobilitatis gradu numerabantur. Cf. P. Koch, 0 . c., p. 13; 19-21; B. Stein,
Histoire ..., p. 430, n. 1; 796-797; M. BridgET, 0 . c., p. 141-143; 166,
quae notat, hoc honoris vocabulo fuisse pridem consules in actu positos
saepissime decoratos.

2. De hereticis: Qui ariani videntur, nam immersio unica ab Buno-
mianis et Aetianis recepta erat. Cf. V. Brmoni, VHistoire du Bapteme
depuis VEdit de Milan (313) jusqWau Concile in Trullo (692), in Rev.
quest. hist., t. BXIV, 1898, p. 316-317.

Sirmiae et Singiduno: Oppida Pannoniae et Moesiae, quae vulgo
Sirmium et Singidunum vocabantur. Singiduno, ut scripsi cum codd., esse
videtur forma indeclinabilis a graeco sumpta nomine Siyy^Suvov. Difficilius
autem explicatur terminatio feminina, quam adsumit Sirmium.

3. in nomine Trinitatis, trina etiam mersione: Hanc significationem
communius exponunt Patres. Tamen S. BEO Magnus, Ep. 16,3 (Migne,

5.~P.

PELAGli I PAPA^

mersione sanctum baptisma unicuique tribuere, dicente Domino
nostro discipulis suis: Ite, baptizate omnes gentes
in nomine Patris, et Filii, et Spiritus San¬
cti), si re uera hi de praefatis hereticis, qui in locis dilectioni
tuae uicinis, commorari dicuntur, solummodo se in nomine Domini
baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cuiusdam dubitationis
ambiguo eos ad catholicam fidem uenientes, sanctae Trinitatis
nomine baptizabis. Sin iiero apud dilectionem tuam, eorum qui
contierti uolunt manifesta confessione claruerit, quod in Trinitatis
fuerint nomine baptizati, sola reconciliationis inpensae gratia,
catholicae sociare fidei maturabis, ut tali dispositione seruata,
nihil aliter quam quod euangelica iubet auctoritas temeritatis
cuiusdam spiritu uideatur effectum.

ad ^ 4) C domino] add. iesu christo H 17 nostro] om. H, add. iesu christo G

16-18 dicente dtio... sancti] om. C 19 hi de] BF: hii de E, hisdem Cj, ii de Eg, idem C

praefati heretici f‘s, hereticis [praefatis om.] E dilectionis B E 20 tuae] super-
scr. Fg commemorari B dicuntur commor. Cg C 3 se] superscr. H, om. E^ in
nom. dni. se Cg C 3 21 forsitan] om. Cg C 3 cuiusquam E 22 ambigue Cg C 3 ne-
nientes] add. in Cg 23 sin] si quando G apud] ad Cg Cg 24 uolunt conuerti

Fg in] om. G H 24-25 trinit. fuer. nomine] B Ci E 3 F: nomine trinit. fuer. F,

trinit. nom. fuer Fg G. H, christi nom. fuer. Cg Cg 25 inpensae gratia] B E^: impen
sae gratia E, gratia impensa C F GH 26 catholicae] seq. iterat, reconciliat... catholi¬
cae in Cg sociare fidei] F: fidei sociare B F 4 , reconciliare fidei F G H, fidei reconc.
Cg, reconc. [fidci om.] Cg dispositione] dispensatione Fronto, Gratianus 27 aliter]
om. Cg Cg 28 cuiusquam F.

Ply. 54, c. 698-699) et S. Grbgorius Magnus, Reg., I, 41 (P. Kwaud, MGH.,
Epp., t I, p. 57) trinam mersionem concipiunt ut symbolum trium dierum,
quibus in sepulcro Dominus mansit. S. Gregorius hispanis episcopis una
modo mersione baptisma tribuere, ad adserendam unitatem et consubstan¬
tialitatem divinarum Personarum contra Arianos, commendavit. Cf. V. Kr-
MONi, ibidem.

dicente Domino: Mt., 28, 19.

4. solummodo se in nomine Domini baptizatos: Rectam sententiam
papae, sicut et eam de qua in paragrapho sequenti, post aliquas parvi
momenti fluctuationes in praxi, prorsus tandem amplexata est universalis
Kcclesia. Cf. G. BARBiUbE, Bapteme d*apY^s les Pdres ..., DTC., t. II, 1,
c. 184-185; J. BEi,i,amy, Bapteme dans V^glise latine ..., ihid., c. 271-272;
G. BarEIEEB, Bapteme des hMtiques, ibid., c. 219-232.

sine cuiusdam dubitationis ambiguo: Cf. Arnobium, Adversus
nationes, I, 42: sine ullius seriae dubitationis ambiguo. (A. REIEFERSCHEid,
CSKh., t. IV, 1875, p. 28). Ci. Thesaurus..., t. I, p. 1845.

Episcopos Vincentium, Geminum et Constantium hortatur, ut
dissidentias inter ecclesias Vulturninam et Pariensem exortas solvant.

Revision history

  1. 2026-05-27v2.2.34-import

    Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.

    Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius

Related Letters