Letter 86: PELAGIUS ELEUTHERIO to the bishop.

Pope Pelagius IUnknown|c. 558 AD|Pope Pelagius I|From Rome|AI-assisted
friendshipmonasticism

PELAGIUS TO BISHOP ELEUTHERIUS. Maximus, a deacon of the church of Your Affection [Your Beloved Self], has informed us that, in an estate which is called Pancelliis, he has, out of his own devotion, founded an oratory, which [...] he desires to be consecrated in honor of the blessed martyr Cantiana. And therefore, most dear brother, if the aforesaid building lawfully stands within your diocese, and it is established that no body has been buried there, once the lawful donation has first been received -- that is, with the parties furnishing the such-and-such and the such-and-such possession, free of fiscal liabilities, in so many solidi, and with the municipal records duly cited -- you shall solemnly consecrate the aforesaid oratory, but without public Masses. Yet on this condition: that in that same place neither a baptistery be built in times to come, nor that you appoint a cardinal presbyter there. But as often as he may perhaps prefer that Masses be performed for him, let him know that a presbyter is to be requested from Your Affection, so that nothing of the kind may in any way be presumed by any other priest whatsoever.

[Regest of a further letter:] He commends to John, bishop of Larinum, that he permit no layman to involve himself in the administration of the monasteries in Lucania and Samnium. And he asks him to be willing to provide for the good governance of those same monasteries and for the more suitable cultivation of their lands.

AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.

Latin / Greek Original

PELAGIUS ELEUTHERIO EPISCOPO. Maximus, diaco- 1
nus ecclesiae dilectionis tuae, nobis suggessit, in fundo qui apellatur
Pancelliis oratorium se pro sua deuotione fundasse, quod in hono-

sinuatione suggessit, quod habetur in subditis, in fundo ill» iuris ilb V

Tit. Eleutherio episcopo: Si episcopus Syracusanus non fuit, vel certe
autem Siculus praesul. Cf. quae notavi ad titulos epp. 44 et 41, p. 121
et 114. Si re vera fuisset Syracusanus antistes de quo loquitur ep. 33,2,
litterae hae posteriores quidem essent ep. 18; inde dubia notatio diei
epistulae.

1. Huius epistulae formulam servavit et ep. 89, et Lib. Diurnus,
form. 11; cf. etiam form. 23; 24. (Th. E. v. SiCKEE, o. c., p. 10-11; 17-18).
Frequenter eadem est usus, quibusdam plus minusve mutatis, S. GrEGO-
Rius Magnus, Reg., II, 9; 15; IX, 58; 71; 165; 180; 233; XIII, 18 (P. Ewaed
E. M. HarTmann,. MGH., Epp., t. I, p. 107-108; 112-113; t. II, p. 81; 90;
164; 174; 385). lam autem fortasse ipse Pelagius formulam invenit con¬
fectam (cf. infra), aut posteaquam eam stabiliverat haud feliciter ea usi
sunt —forte eo quod aliquibus indicationibus egebant — papae notarii,
lam vero inter litteras S. Geeasii I quaedam inveniuntur, quae huic formu¬
lae accedunt: J-K. 679; 680; 709 (A. ThieE, o. c., p. 448-449; Migne, PL-
59, c. 148); in primis autem J-K. 630 (S. Loeweneeed, o. c., p. 1,2) huic
epistulae consimilis est et tamquam priscum formulae nucleum haberi
merito potest. Cf. praeterea L. K. GoETz, in Zeitschvift /. Kivchenvecht, IIT
Folge, t. V, 1895, p. 4.

Maximus diaconus: Non cognitus.

in fundo PancelSus: Ubi exstaret ignoratur.

14. —p.

PEI.AGII I PAPAE

re beatae Cantianae martyris desiderat consecrari. Et ideo, frater
carissime, si in tuae diocesi<s> memorata constructio iure consistit,
et nullum corpus ibidem constat humatum, percepta primitus
donatione legitima, id est, possessione ilb et ill* praestantes libe¬
ros a fiscalibus titulis solidos tot, gestisque municipalibus allega¬
tis, praedictum oratorium absque missis publicis sollemniter con¬
io secrabis. Ita tamen, ut in eodem loco nec futuris temporibus
baptisterium construatur, nec presbyterum constituas cardina-

4 -re] (cf, ep, 89, L 4) (ita ubiq, et S. Gregor, I Reg.): -rem D^V beatae...
martyris] sancti illius V consecrari] (cf, ep, 89, l, 5) V: consecrare D 5 karissime
codd, tuae diocesis] coni, (cum S, Greg, I Reg,): tuae parrochie V, tua diocesi D
[dyocesi] 6 primitus] V (et S, Greg, I Reg,) : prius D 7 possessione] om, V ill»
et ill» praestantes] Di ^praestantes et S, Greg, I Reg,): ill» et ill» uel ill» prestantes V,
illa et illa praestante 8 solidos] solis Di 9 missis publicis] D (saepius et S,
Greg, I Reg,): missas publicas V sollempniter D 11 baptisteria construantur V
presbiterum V

beatae Cantianae: Probabile mendum aut varians forma pro
Cantianilla. Cf. BHL., 1543-1549, p. 232-233; Suppi. BHL., 1547-1549 c,
p. 64-65; R. van DorEN, Cantius, Cantianus et Cantianella, DHGE., t.
XI, c. 783-784. Cf. tamen F. VON S. Doy^, Heilige und Seilige, t. I, Leip-
zig, 1929, p. 166; Acta Sanctorum lunii ..., t. III, Parisiis, 1867, p. 526
B-C, E-F. Notandum est testimonium huius sanctae cultus in Sicilia (?)
med. s. VI.

2. tuae diocesis: Ita absque dubio est legendum cum plurimis Lih,
Diurni formulis: 11; 23; 24; 26 (Th. E. v. SickEe, o, c,, p. 10; 17, 1. 6;
18, 1. 3; 19, 1. 4-5) et cum plurimis itidem litteris S. Gregorii Magni, quas
supra notavi.

primitus: Etiam lectio genuina, prout ostendunt et Lib, Di¬
urnus et S. Gregorii Magni, Reg, contra CoU, Deusdedit, Primitus reperitur
in S. Benedicti, Regula, 53, v. 4 (A. Eentini, o, c,, p. 434). Cf. B.LiN-
derbauEr, 5. Benedicti Regula, herausgegeben und philogisch erkldrt, Metten,
1922, p. 348; R. DEVREESSE, o, c,, p. 41, 1. 21; S.XoEWENFEED, o, c,,
p. 1,2; A. Beaise. o, c,, p. 662^

possessione ill»... et ill»... solidos tot: Hic desiderantur prae¬
diorum nomina et reditum quem pariebant, quae omnia, opinor, in promptu
scribae non habuerunt in litteris redigendis. Cf. exempli causa epistu¬
las S. Gregorii Magni, quas supra in § 1 adlegavi, ubi diversimode reperiun-
tur supleta ambigua formulae.

3. presbyterum ... cardinalem: Cf. quae iam scripsi ad ep. 17,4,
p. 52. Cf. praeterea quod scripsit cl. M. AndriEU, Vorigine du titre
de Cardinal dans Vj£glise Romaine (Studi e Testi, 125) Miscellanea G,
Mercati, t. V, Qtta dei Vaticano, 1946, p. 113-144, praesertim p. 119-
121; 128.

lem. Sed quotiens missas sibi fieri forte maluerit, a dilectione
tua presbyterum nouerit postulandum, quatenus nihil tale a quo¬
libet alio sacerdote ullatenus praesumatur.

missas sibi fieri] scripsi (saepius et S, Greg, I Reg,) : missas fieri sibi V, missa sibi fieri
D forte] Dz, eH morte Dj (aliqdo, et S, Greg, I Reg,): fortasse V (et aliqdo, Reg,)

presbyterum nouerit] D (et S: Greg, I Reg,): nouerit presbiterum V quatinus
D 14 praesumatur] add, sanctuaria uero suscepta sui cum reuerentia collocabis V (et
saepius S, Greg, 1 Reg,),

missas ... sibi: Textum primigenium hoc dixisse suadent Lib.
Diurni form. 11 supra memorata et lectiones plurium litterarum S. Gre¬
gorii Magni, Reg. IX, 58; 71; 180, illae videlicet quae proprius ad formu¬
lam nostram accedunt. Quocirca in Reg, II, 15, perperam selegisse videtur
b. m. P. Ewaed, MGH, Epp,, t. I, p. 113, 1. 6, ibi contra sibi aliorum
codd., Reg,, IX, 165, autem: quotiens missas ibi degentes illic monachi fieri
voluerint, si errori scribarum non imputanda sit, esse debet exemplum aliae
lectionis, quam nobis ep. 89 liquido praebet.

postulandum: Pro iure praesentationis, quod fundatorem penes
manebat. Cf. epp. 28; 36,2; 42,1; 43,2; 89,2, p. 83; 103; 117; 120; 215-216.

PEI.AGII I PAPAE

loanni episcopo I/arinati commendat, ut nullo laicorum hominum
permittat se inmiscere in administrationem monasteriorum in I^ucania
et Samnio. Eum autem rogat, ut velit de bono regimine eorundem
aptioreque agrorum culttua providere.

Revision history

  1. 2026-05-27v2.2.34-import

    Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.

    Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius

Related Letters