Letter 60: Anselmi Luc. Coli, can.

Pope Pelagius IUnknown|c. 559 AD|Pope Pelagius I|From Rome|AI-assisted
pelagianism

POPE PELAGIUS TO NARSES THE PATRICIAN. You [plural] had promised concerning that Paulinus of Forum Sempronii [Fossombrone] that he would present himself before us with his dispatches gathered together. And behold, after so much time has elapsed, not only has he not done this, but there too he is known to have perpetrated many crimes against the bishop whom we ordained in a neighboring church.

Rouse up your spirit, therefore, to cutting away these things, because, just as the greatest reward attends you from Almighty God for the church that has been pacified through you, so too if, which God forbid, while you dissemble or are negligent the schism should remain, you incur sin, because, although you are able to amend what is wrongly done, for some reason I know not, you look down on it.

For what shall I say concerning the bishops of the Ligurians and the Venetians and the Histrians? These your excellency is well suited to restrain both by reason and by power, and yet you allow them, in contempt of the apostolic sees, to boast of their boorishness; whereas, if perchance anything about the judgment of the universal synod, which was held at Constantinople during the first indiction that has recently elapsed, was warning them, they ought to have directed it to the apostolic see, as has always been done, with certain men chosen from among those who can give and receive an account, and not with closed eyes to tear apart the body of Christ our God, that is, the holy Church.

Do not therefore hesitate to coerce men of this sort by sovereign or judicial authority, because the rules of the Fathers have specifically established this, that, if any person of ecclesiastical office should resist the one to whom he is subject, or should gather apart, or should set up another altar, or should make a schism, that man is to be excommunicated and condemned.

But if perchance he should hold even this in contempt, but should persist in making divisions and schisms, let him be suppressed by the public powers.

Behold, lord, because your spirit is perhaps timid, lest you should seem to persecute, I have taken care to direct these things to you briefly from the authority of the Fathers, since there are a thousand other examples and constitutions by which it is evidently recognized that those who make rifts in the holy Church ought to be restrained by the public powers not only with exiles but also with the proscription of their property and with harsh imprisonment.

<PELAGIUS> TO LUMINOSUS THE PRESBYTER. Concerning the ecclesiastical matter we command that you say absolutely no word to anyone there in the regions of Liguria or Venetia, and we by no means permit you to be occupied with anything other than that for which you have been sent.

AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.

Latin / Greek Original

Anselmi Luc. Coli, can.y 7/, 182y p. 352; PERELSy BonizOy Lib. de Vita Christ.y VII,

23y p. 246; MANSIy. IXy c. 716 A-C; MiGNEy PL. 69, c. 395 D-396 A.

Ined.: ( 1 ).

PEIvAGlUS [PAPA] NARSAE PATRICIO. Promiseratis de 1
illo Paulino Forosimproniensi, eum ad nos collectis missibus occur¬
surum. Et ecce, tanto tempore lapso, non solum hoc non fecit,
sed et ibi multa scelera in episcopo quem nos in uicina ecclesia

Codd„- B tol. 32'’-33: (2-6); fol. 178-178'’: (3-6); I fol. 5^-55: (1-3... gloriari; 4-5);
0 [Thaner, p. 352]: (3-6); P, fol. 429'’-430: (3-6), Pj fol. 158'’-159, P, fol. 130'’^, P. fol.
146'’; Q fol. 69'’-70: (3-6); R [Perels, p. 246\: (3-6); S, fol. 166'’: (4-6), Sj fol. 283'’-284;
Tfol.7r-72: (4-6).

1 (p)elagius ('p parv. pro init, litt.) Pg, idem (pelagius) P, eiusdem (pelagii) T,
gelasius O 7 papa] om. B 0 P^ P^ P^Q R S T marsae l 2 missibus] an forte pro
missis (?)

Tit. Narsae patricio: Cf. notata in ep. 14,3, p. 45.

1. Paulino Forosimproniense: Ad quem referuntur probabiliter ea
qua in ep. 35,15 dicta, et epp. 69; 70; 11, t, p. 100; 178-182. Sedes eius¬
dem, olim Forum Sempronii, hodie autem Fossomhrone nuncupata, in
Umbria Transapenninica sita est. Cf. WEISS, Forum Sempronii, in Pauly-
Wissowa, t. VII, c. 73; P. Kehr, 0 . c., t. IV, p. 214-217; F. Lanzoni, 0 . c.,
p. 495-497; A. GawEXE Fossomhrone, in Enc. Cattol., t. V, c. 1551-1552,
ne unum quidem verbum loquitur de Paulino.

in ulcina ecclesia: Quaenam haec fuerit incertum manet. Agitur-
ne de episcopo Fanensi anonymo, inter antivStites Eusebium et Fortu¬
natum? De hac aliisque plus minusve vicinis dioecesibus videas F. Lan¬
zoni, 0 . c., p. 499; 490-495; 500-503.

PEI<AGII I PAPAE

ordinauimus noscitur perpetrasse. Erigite ergo animum uestrum 2
ad ista resecanda, quia sicut de pacata per uos ecclesia merces
uos [adeo] maxima ab omnipotenti Deo prosequitur, ita si, quod
absit, dissimulantibus uobis aut negligentibus [uobis] scisma re¬
manserit, peccatum incurritis, quia cum possitis emendare perpe-
ram, nescio qua ratione, despicitis. Nam de Liguribus et Uene- 3
ticis atque Histriis episcopis quid dicam? quos idonea est excellen¬
tia uestra et ratione et potestate reprimere, et dimittitis eos in
contemptum apostolicarum sedium de sua rusticitate gloriari; cum,
si quid eos de iudicio uniuersalis synodi, qua^ in Constantinopoli
per primam nuper elapsam indictionem acta est, forte monebat,
ad sedem apostolicam, quomodo semper factum est, electis aliqui-

uobis^] om. (transp. post negligentibus) B uobis^] om. (post dissimulantib.) I
dispicitis B nam] om. D 2 0 P Q R et] B I\ atque D 2 0 P Q R 10-11 uene-
ciis ly uienenetiis By uenefids O 7 11 atque] B I: et D 2 0 P Q R histriis] B Pii
istriis I 0 Q Ry hystriis Dg P est] superscr. Q 12 uestra] huc transtul. reprimere Dg
dimititis B eos] et dimititis eos iterat, dei. B 12-13 ratione et., contemptu] om.
Ri 13 contemptu I 14 sinodi B P R quae] coni. : quam By quod D 2 O P Q R
constantinopolim 0 P R 15 indictionem] ex inductionem By indiccionem Pj, indi-
cionem O4 Og P3, incondictionem R^ acta] coni.: actum codd. 16 ad] ex as Ri fac¬
tum est semper P 3 R 16-17 aliquibus] -bus sup. ras. Q 2, a quibus Pj P 3 , qui¬
busdam P 2 P 4

2. de pacata per uos ecclesia: Cf. notulas in ep. 14,3, p. 45, quod
adtinet ad Narsetis victorias.

ab omnipotenti Deo prosequitur: Secutus sum lectiones Coli. Vin-
dobonensiSy quae totum textum integrum praebet. Clausulae cursus prae¬
terea hac lectione servatur, perit autem in Coli Britannica. AdeOy quod
in illa prostat. Coli. Vindohonensi prospecta, a Deo absque dubio interpre¬
tandum est.

Liguribus et Ueneticis atque Histriis: Cf. epp. 24,1.11; 50;
52,1-3.15; 53,7.10; 59,1.3.6; 61; 62, cum iis quae ibi notata sunt, p. 74; 76;
131; 135-136; 138; 142; 155-157; 162-163.

3. apostolicarum sedium: Cf. quae supra in ep. 24,2, p. 74, scripsi.
Schismatici enim in reiiciendo Trium Capitulorum damnationem, non so¬
lum Romanam, verum etiam et alias apostolicas despiciebant sedes, quae
ei praefatae damnationi subscripserant.

per primam nuper elapsam indictionem: Id est, a die 1 Septem¬
bris a. 552 ad diem 1 septembris a. 553. Concilium die 5 maii a 553
apertum, usque ad diem 2 iunii eiusdem anni clausum non fuit.

quomodo semper factum est: Cf. J-K, 321 et 322: Innocentii I,
Epistulae, 29 et 30, (24 et 25) (Mansi, t. III, c. 1071-1072; 1075; Migne,
PL. 20, c. 583: 590).

bus de suis qui dare et accipere rationem possint, dirigere debue¬
runt, et non clausis oculis corpus Christi Dei nostri, hoc est,
sanctam ecclesiam, lacerare. Nolite ergo dubitare huiuscemodi 4
homines principali uel iudiciaria auctoritate conprimere, quia
regulae patrum specialiter hoc constituerunt, ut, si qua ecclesiastici
officii persona, [ei] cui subiectus est restiterit uel seorsum colle¬
gerit, aut aliud altare erexerit, seu scisma fecerit, iste excommu¬
nicetur atque damnetur. Quod si forte et hoc contempserit, sed 5
permanserit diuisiones et scismata faciendo, per potestates publi¬
cas opprimatur. Ecce, domine, quia animus uester forte timidus 6
est, ne persequi [illos] uidearis, de patrum uobis auctoritate haec
[uobis] breuiter dirigenda curaui, cum mille alia exempla et cons¬
titutiones sint quibus euidenter agnoscitur, ut facientes scissuras
in sanctam ecclesiam, non solum exiliis sed et proscriptione rerum
[suarum] et dura custodia, per publicas potestates debeant
coherceri.

clausis ocul.] ex clausocul. (is superscr.) B 2 christi dei] domini [christi om.] P ^ est]

om. Ri 19 noli D 2 S T ergo] om. D 2 S T huiusmodi R^y scismaticos ST 20 uel] et
£>2 iudiciaria] B: iudiciali (recte fortasse) Dj / 0 P Q S Ty iudicali Ri comprimere
D 2 0 P Q R S conprim. auctor. I 21 specialiter hoc] B I : hoc specialiter D 2 0 P Q
R S T 22 ei] om. B D 2 0 P S T: superscr. Q subiectum Pi i?i, subiecta Dg resti¬
terit] ras. post re, i prim. corr. sup. ras. Q deorsum Q colli- R 23 aliud} om. I

erexerit] ex ecexerit B scisma] erisma B iste] ille O 7 24 atque] uel damn.]

O P^S: dampn. BD 2 I PQ RT quodsi Ry si superscr. R^ et] cm. O 5 sed] set R^y et
I PgS Ty ^ Pi 25 scismata] ex scisma B 2 (>), ex scismate R^y scisma Pi 26 obpri-
matur (an recte?) Si domine] de et lacun. O 5 , lacun. Pj, om. D 2 forte] superscr. B 2
timendus T, minimus £>3 Pj 27 ne] nec Ri illos] om. B 0 P R S T: superscr. Q
sanctam ecclesiam ] (ecclesiam ex ecclesias) B\ sancta ecclesia (recte fortasse) cet.
et] B: etiam S T, om. D 2 0 P Q R 31 suarum] om. B 0 Q R S T debeant] om.
S T coerceri Si, coherceris (?) T.

corpus Christi ... hoc est sanctam ecclesiam: Videas quod scripsi
ad ep. 35,13, p. 100.

4. regulae patrum: Can. 5 Cone. Antiocheni, in Cone. Chalcedonensi
denuo* prolatus. Cf. Vigilii, Ep. (damnatio) Rustico et Sehastiano (Mansi,
t. VIIII, c. 358 C-D), ubi post adlegatum canonem dicitur: Omnes reveren¬
dissimi episcopi clamaverunt: Haec iusta regula, haec regula patrum; cf. ad-
notationes in ep. 52,10, p. 137.

5. mille alia exempla et constitutiones: Abundantia rhetoris, ut
illa epp. 19,21 et 59,7, ubi de milibus item est sermo. Cf. p. 59 et 157.

11, — p.

PEI/AGn I PAPAE

Luminoso mandat, ut nihil aliud, nisi id quod pontifex ei commen-
davit, agat,

T-K. 1020 ; KEhr VI, 1 . p. 3 , 2 ; VII, 1 , p. 3 11 .

ex. m. martio - paulo post 16 apnlis a. ooy

<PELAGIUS> LUMINOSO PRAESBYTERO. De causa
ecclesiastica nullum te illic in Liguriae aut Uenetiae partibus
cuiquam uerbum facere omnino iubemus, nec occupari ad aliud
praeter ad quod directus es omnino permittimus.

2-4 e pro ae (ut saepiss.) B 4 es] ex est B 2*

Tit. Luminoso praesbytero: Qui in sequenti ep. 62 a papa loanni
comiti commendatur.

De causa: Schisma videlicet, quod propter Trium Capitulorum
damnationem evenerat. Fortassis erat praesens epistula quasi formata, sive
eiusdem fragmentum, quani pontifex ei dederat ad eius complendum offi¬
cium. Quoad formatam vide sis notata in ep. 5,7, p. 16. Luminosus enim,
deferre debebat probabiliter litteras ad Valerianum et Narsetem (epp. 59
et 60), vel certe ep. 62 ad loannem patrimonii comitem.

loanni, comiti patrimonii, presbyterum Luminosum commendat,
loannes vero suis subditis Luminosum commendabit ut, hic possit quam
citius officia adimplere.

Revision history

  1. 2026-05-27v2.2.34-import

    Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.

    Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius

Related Letters